حمام های سیانیدی در آبکاری مس از سیانور سدیم و مس اند و برای ایجاد پوشش مسی ابتدا در حمام سیانیدی با مس کم لایه ای از مس روی قطعات آهن ایجاد میکنند و سپس در حمام های سیانیدی با مس بالا و یا حمام های سولفاتی ایجاد پوشش را ادامه میدهند. در حمام های سیانیدی غلظت یون فلزی کم است تا رسوب گالوانیکی به حداقل برسد و چسبندگی بهتر شود حمام های سیانیدی با نمک های تارتارات (سدیم-پتاسیم تارتارات KNaC4H4O ) یا نمک راشل مصرفی تجارتی دارند و حمام هایی با بازده جریان و سرعت زیاد که وجود نمک راشل در آنها الزامی نیست نیز کاربرد زیادی دارند.

حمام های سیانیدی برای ایجاد پوشش مس به عنوان پوشش زیرین برای سایر فلزات به کار میروند. حمام های سیانور و فلوئوبرات برای قطعاتی که شکل نا متجانس دارند به کار میروند و باعث میشوند پوشش به طور یکنواخت توزیع شود و خصوصا وقتی پوششهای بعدی نیکل است با این کار ضخامت لازم برای نیکل کاهش میابد. در حمام های سیانیدی، سیانور سطح قطعه را نیز تمیز میکند.

 

انواع حمام های سیانیدی عبارتند از: 

  1. نرمال

  2. راشل

  3. بارل 

  4. H.S.H.E  سرعت و بازده زیاد 

به هر یک از این حمام ها ممکن است مواد افزودنی اضافه شود تا خواص رسوب را بهبود بخشند. 

مس را به صورت نمک های مختلف RCu2(CN)3،  R2Cu(CN)5، RCu(CN)2 ، R2Cu(CN)3، R3Cu(CN)4 میتوان اضافه کرد که هر یک درصد معینی مس دارد. نوع کمپلکسی که در حمام تشکیل میشود به دما و مقدار سیانید حمام بستگی دارد، کمپلکسهاس زیر ممکن است تشکیل شوند.

Cu(CN)4-3 , Cu(CN)3-2 , Cu(CN)2-1

میتوان این کمپلکس ها را به صورتهای دیگری از قبیل CuCN.2NaCN یا Na2Cu(CN)3  نیز نوشت. مهمترین کمپلکس در حمام Cu(CN)3-2  است، که برای تشکیل آن از مخلوطی از سیانو سدیم و سیانور مس استفاده میشود، ممکن است سیانور پتاسیم نیز به کار رود هر حال سیانور مس به تنهایی در آب نامحلول است. ترکیبات سیانوری بسیار سمی اند و نباید با  پوست تماس پیدا کند و یا بخار های آنها استشمام شود و حتی اسید های ضعیف نیز باعث تولید گاز هیدروسیانیک اسید میشوند و باید نگهداری و کار با هر نوع اسید در کارگاههایی که سیانور موجود است ممنوع باشد. 

عواملی مهمی که باید در حمام های سیانیدی کنترل کرد عبارتند از : 

  1. مقدار سیانید حمام

  2. مقدار کربنات

  3. pH

  4. ناخالصی های نظیر سرب، آهن و روی 

برای کنترل موارد فوق، مواد افزودنی با نام های تجارتی اضافه میشوند مانند نمک راشل این نمک خواص زیادی دارد از جمله:

  • تشکیل کربنات را به تعویق می اندازد.

  • ساختار دانه های رسوب را اصلاح میکند و به خوردگی آند کمک میکند ولذا باعث میشود تا با سیانید آزاد کمتری بتوانیم کار کنیم. 

  • در چگالی جریان های مختلف بازده یکنواخت میشود.

  • پوشش ضخیم بهتری ایجاد میشود.

  • سرعت رسوب . توان پرتاب را زیاد میکند.

  • عمل بافر کردن را انجام میدهد.

  • بازده جربان آندی و پلاریزاسیون بهتر میشود.

  • بارده جربان کاتدی بیشتر میشود.

ولی عمل تسطیح سطح با این نمک ها بهتر نمیشود. در سالهای اخیر نمک های تارتارات تجارتی ساخته شده اند که از نمک راشل بهترند و در نتیجه فرایند آبکاری مس توسعه زیادی یافت اند. 

از دیگر مواد افزودنی به حمام های مس مواد براق کننده اند 

سیانید آزاد (NaCN , KCN

در عمل باید مقدار سیانید اضافی بیشتر از آنچه  که د فرمول کمپلکس Na2CU(CN)3 نشان میدهد به کار برد، این مقدار اضافی را سیانید آزاد می نامند، NaCN  آزاد برای پیش بردن انحلال آند به کار میرود و بدین وسیله غلظت یونهای مس را محلول ثابت نگه میدارند. اما اگر مقدار سیانید آزاد در حمام زیاد شود غلظت یونهای مس موثر کاهش می یابد و بازده کاتد نیز کم میشود و گاز هیدروژن آزاد خواهد شد که برای حمام مس با بازده زیاد مضر است. حد نهایی مقدار سیانید مس 3 تا 15 گرم در لیتر است و مقدار آن برای حمامی با بازده زیاد باید 5 تا 7 گرم در لیتر حفظ شود. 

مقدار کربنات 

سدیم  کربنات از طریق حل شدن گاز کربنیک هوا 

 

 

 

 

در حمام و نیز بر اثر اکسید شدن سیانور حاصل میشود و باعث غیر قطبی شدن آند میشود. لذا مقدار زیاد این نمک مضر است و باید کمتر از 50 گرم در لیتر محدود شود. اگر مقدار نمک به 60 گرم در لیتر یا بیشتر برسد، محلول باید تصفیه و مقدار اضافه نمک خارج شود. 

pH  محلول 

برای کنترل pH و ثابت نگه داشتن قابلیت هدایت الکتریکی محلول ، موادقلیایی نظیر KOH و یا  NaOH به حمامهای سیانیدی می افزایند. حمام های محتوی پتاس به حمام ها محتوی سود ارجحیت دارند . رسوبهای حاصل از آن شفاف ترند لیکن شدت جریان لازم بیشتر است.