اسید شویی فلزات نوعی تمیز کاری است که قبل از عملیات تمام کاری نظیر آبکاری الکتریکی، فسفاته، پرداخت، لعابکاری، فلز پاشی و غیره انجام میگیرد. 

اولین نیازمندی محلول اسیدشویی این است که باید بیشتر آلاینده های سطحی را پاک کرده و تا حد امکان فلز پایه را مورد حمله قرار ندهد. محصولات خوردگی فلزات مختلف  با هم فرق دارند. برای اسید شویی هر فلزی عملیات یا محلول خاصی لازم است. اسید شویی قطعات آهنی که باید با تلرانس دقیقی ماشینکاری شوند قبل از ماشینکاری انجام می گردد. 

کاربردها:

سطح فلز در همه فرایند های تمام کاری نظیر آبکاری الکتریکی، فسفاته، روئین کردن،لعابکاری، آبکاری آندی و غیره باید کاملا تمیز بوده و عاری از هر گونه آلابنده باشد. در غیر این صورت پوشش کامل و قابل قبولی، تشکیل نخواهد شد. آلاینده ها ممکن است گریس یا مواد روغنی باشند که در فرایند تولید یا به منظور محافظت از خوردگی به کار رفته اند و یا ممکن است پوسته ها و محصولات اکسیدی و خوردگی  باشند. در همه حال این مواد باید از سطح کار کاملا زدوده شوند.
اسید شویی عموما برای حذف آلاینده های ضخیم و محکم به کار میرود که اساسا ماهیت غیر آلی دارند، مثل پوسته های اکسیدی، چسب های فلزی، پوسته های جوشکاری و محصولات زنگ زدگی. اسید های مصرف شده عموما اسیدهای رقیق شده هستند که اثرات خوردگی آنها در حضور گریس و روغن محدود است. بنابراین قبل از اسید شویی سطح قطعات باید خوب تمیز شده باشند.. 

واکنش های اسید شویی: 

در اسید شویی یکسری واکنش های شیمیایی به طور همزمان یا به دنبال هم انجام میگیرد. پوسته های روی قطعات آهنی اکسید و یا هیدرواکسید آهن است. اگر برای اسید شویی از اسید کلریدریک رقیق استفاده شود اسید کلریدریک ابتدا با آهن فلزی ترکیب شده و در اثر واکنش آنها کلرید و هیدروژن تولید میشود. اگر حجم هیدروژن تولیدی زیاد باشد ممکن است با فلز پایه وارد واکنش شده و هیدرید فلزی تولید شود. هیدرید فلزی شکننده بوده و در مقادیر کم نیز موجب تردی فلز پایه می گردد. تردی که به این صورت به وجود می آید از طریق غوطه وری کوتاه مدت در اسید، عملیات حرارتی در دمای بالاتر و بعد آبکشی و خشک کردن از بین می رود.

بازدارنده های اسید شویی:

بعضی از واکنش هایی که در اسید شویی رخ میدهند نامطلوبند به طوری که باید از انجام آنها جلوگیری شود. به ویژه اگر این واکنش ها مربوط به فلز پایه باشد. برای این منظور از بازدارنده هایی استفاده میشود که چهار نوعند: 

  • عوامل احیا کننده (آلدئیدها)
  • ترکیبات آلی ازت دار
  • ترکیبات آلی گوگرد دار
  • ترکیبات آلی حاوی گوکرد و ازت 

عوامل تر کننده:

بازدارنده های اسید شویی معمولا تا حدی توسط پوسته های سطحی جذب شده و سرعت انحلال آنها را کاهش می دهند. این اثر نامطلوب بازدارنده ها را میتوان با استفاده از عوامل تر کننده حذف کرد. عملکرد عوامل فوق بستگی به این دارد که چقدر بتوانند کشش سطحی را کاهش داده و تماس خوبی را با مایع برقرار کنند. خواص بعضی از عوامل تر کننده مشابه باز دارندهاست به این معنا که وقتی باز دارنده ها حلالیت ضعیفی داشته باشند عوامل تر کننده ضمن محافظت از فلز پایه انحلال ناخالصی ها را سرعت می بخشند.کلا عملکرد این عوامل در اسید شویی به شرح زیر است:

  • فرایند اسید شویی را سرعت می بخشند.
  • تاثیر بازدارنده ها را تقویت کرده و موجب توزیع یکنواخت اجزا حل شده در محلول میشوند.
  • فرایند اسید شویی را یکنواخت می سازند. 
  • افت محلول اسید شویی را کاهش میدهند.

ممکن است به وان اسید شویی عوامل کف ساز نیز اضافه کنند. این مواد روی محلول لایه کفی تشکیل میدهند که بخارات و دوده حاصل از عملیات را جذب کرده و مانع از خارج شدن آنها میشوند. 

 

ترکیب محلول اسید شویی: 

اسید سولفوریک 

اسید هیدروکلریک

اسید نیتریک

اسید فسفریک

اسید کرومیک

اسید هیدروفلوئوریک

نمکها و قلیاها 

دیگر محلول های اسید شویی: 

برای  کاربرد های خاص از اسید سولفومیک استفاده میشود. این اسید در دمای محیط به شکل کریستال های جامد سفیدی است که در هوا پایدار بوده و براحتی در آب حل میگردد. عملکرد آن مشابه اسید سولفوریک است. 

اسید فلوبوریک، اسید پیرفسفریک، اسید سیتریک و اسید تارتاریک نیز برای این منظور به کار می روند.